| Tammikuu | Januari |
Hier is een nieuwsflits uit het barre noorden.
Ik heb het er hier wel eens over dat Helsinki waarschijnlijk, na Reykjavik, de rustigste hoofdstad van wereld moet zijn. Dat is eigenlijk een ideale situatie: het is de hoofdstad, en dus al het belangrijke wat er in het land gebeurt gebeurt hier, maar het heeft niet de onrust, onveiligheid, en vervuiling die de meeste grote steden op deze wereld hebben. Ongelofelijk is bijvoorbeeld het volgende:
Andere gevaren in het kroegleven: als ik op zo'n session in de Ierse Pub nietsvermoedend fiddle zit te spelen, zitten daar allerlei vreemde figuren omheen, waar ik niet echt op let. Ik let vooral niet op diegenen die al zover heen zijn dat ze op hun kruk een beetje half dood zitten te zijn. Dan kan het gebeuren dat zo eentje ploseling omvalt, met medeneming van enkele glazen, stoelen en/of tafels, en op de grond verder gaat met bewusteloos zijn. Als je niet uitkijkt wordt je fiddle meegnomen in zo'n lawine, want in het algemeen zijn het zware gevallen!
De hierboven beschreven dingen kunnen je het hele jaar overkomen, maar voor de rest is januari de stilste maand van het jaar. Januari heet hier 'Tammikuu', volgens mij betekent dat 'tamme maand'. Iedereen is misschien nog moe van al de kerstfeesten. Het kan ook aan de natuur liggen: met zo weinig licht krijg je de neiging een winterslaap te gaan houden. Ik merk het bij mezelf ook. Maar als het goed is gaat dat dan vanzelf weer over.
Uw correspondent in Poolcirkelland,
Februari Hallo allemaal...
Leuk, die weerberichten die je tegenwoordig over hele werelddelen informeren. 'In de Sahara is het vandaag warm en droog. In Caracas is het warm, en het onweert.' Maar vooral fijn om te horen: 'Het zal vandaag in heel Europa iets warmer zijn dan normaal, behalve in Scandinavie, waar het veel kouder zal zijn dan normaal.' Tja, je leert ermee leven. Had je maar niet in Finland moeten gaan wonen.
Toch gebeurt er nog wel iets, ondanks het klimaat. Afgelopen dinsdag, terwijl in zuidelijker landen geCarnavald werd, werd hier een traditie gebezigd, genaamd Laskiaiset. Dit is de naam voor vastenavond, maar omdat het letterlijk 'neerdaling' of zoiets betekent, gaan alle studenten naar Kaivopuisto, het centrale park van Helsinki, en glijden daar de hele middag van de heuvel af. Allemaal in de felgekleurde overalls, het traditionele studententenue, en met behulp van sleetjes, of plastic zakken, of wat dan ook.
Het muzikale leven gaat ook gewoon door. Zo was ik laatst gevraagd om met drie man te spelen in Parnell's Irish Pub. Deze ligt een beetje buiten het centrum en is een stuk rustiger dan mijn stamkroeg Molly Malone's. Ik kom er binnen om de afgesproken tijd, en krijg van de barman te horen dat beide andere figuren niet zullen komen. De een had al eerder afgezegd; hij had iets anders te doen, en de andere was ziek.
Groeten, ook van de beren en de elanden,
Maart Tervehdyksia uudestaan!
Ik fiets natuurlijk wel de hele tijd, ook heen en weer naar de stad, hoewel men in Finland schijnt te vinden dat 'dat niet kan'.
Zoals gezegd, het leven was druk, vooral met de muziekbusiness: spelen op en rond St. Patrick's day in verschillende - niet eens allemaal Ierse - tenten. Met de Ierse golf die schijnbaar over de hele wereld stroomt, lijkt St. Patrick's day nu ook een universele feestdag te worden; niet meer beperkt tot Ierland en Ierse pubs. Zo heb ik gespeeld op een St. Patricks day-feest in Savonlinna, waar volgens mij helemaal geen Ieren wonen, in een restaurant genaamd 'Juanita'. Mexicaanse Cantina.
April De afgelopen weken kwamen er nog af te toe wat flinke sneeuwbuien, zodat je even denkt 'welk seizoen is dit eigenlijk', en nu in april straalt de zon weer zo keihard en lang, dat alle sneeuw aan het smelten is en plaatselijke overstrominkjes veroorzaakt. Overal, vooral op de hellende straten, stromen rivieren.
Afgelopen weekend ben ik met een stel Finnen en buitenlanders op zo'n traditioneel Fins 'cottage-weekend' geweest, in een hut in de wildernis in het noorden van Espoo. Geweldig toch dat zo dicht bij het gewriemel van de hoofdstad nog zoveel vrije natuur is. Hadden we dat in Nederland nou maar.
Zo sjouwen we verder door de cyclus die dit land van de duisternis en de vorst naar het licht en de muggen voert. We bereiden ons voor op Vappu, het 1-Mei-gebeuren, waarbij alle studenten helemaal gek worden - voorzover het nog gekker kan.
Overigens is de letterlijke betekenis van Maaliskuu (maart) en Huhtikuu (april) onbekend, maar hebben ze waarschijnlijk te maken met de momentane toestand van de sneeuw en het ijs.
Mei Mag het licht uit...!
De eigenlijke betekenis van dit gebeuren heeft nog niemand me kunnen uitleggen, behalve iets met 'dag van de arbeid', maar ik vraag me af wat dat met het studentenleven te maken heeft. Misschien moet je wel niet overal wat achter zoeken.
Meteorologisch ziet mei er als volgt uit: veel licht maar nog steeds niet veel warmte.
Ik heb meermaals overwogen om naar de stad te verhuizen. Ik zit hier in Otaniemi weliswaar op slechts 100 meter van mijn werk, maar daarentegen wel 10 km van de stad. Er is wat voor te zeggen om dichterbij te wonen daar waar alles (behalve mijn werk dan) gebeurt. Die fietstocht 's avonds is altijd weer zo'n onderneming.
Een argument zou ook kunnen zijn dat ik hier geen telefoon heb, maar voor welke kant is dat een argument? Ik ga dat eigenlijk steeds meer waarderen. Als ik 's avonds thuis zit is dat meestal omdat ik eens aan een rustige avond toe ben, en het is dan een hele geruststellende gedachte dat niemand mij dan kan bereiken. Geen telefoon en ik ben te ver weg om door mensen persoonlijk opgezocht te worden. Alleen mijn flatgenoten die steeds weer vertellen dat er weer eens ergens een feest is.
N.B. Het bovenstaande is geschreven toen mobiele telefoons in Nederland nog allermist waren ingeburgerd. Dit veranderde in de jaren daarna echter snel.
Juni Eindelijk een maand met een naam die iets betekent:
Kesäkuu = zomermaand.
Ook de muggen beginnen alweer enthousiast actief te zijn. Zorg, als je in de buurt van gras en/of water bent, dat je gewapend bent met het 'anti-muggen-spul'!
Vlak na het Juhannus-cottage-weekend ging ik nog verder het platteland op: naar het Folkfestival in Haapavesi. Dit ligt ongeveer halverwege de lengte van Finland, dus nog niet over de poolcirkel, maar er al behoorlijk dichtbij.
Eindelijk kreeg ik weer een kans om Spaans te spreken. De Asturianen vonden Finland ook maar vreemd:
Tóen zat dan ook de kroeg vol met lokaal volk, en Finse popmuziek, terwijl wij allemaal op het festivalterrein waren. Ik krijg de indruk dat de Haapavesi-boeren niet zo'n interesse hebben in Wereldmuziek. Maar daar maakten wij ons niet druk om.
Je kunt er niet van op aan, maar een ding kan men je verzekeren:
Max
Juli Heinäkuu is de 'hooimaand' ofwel juli. Tijd voor hooikoorts. Daar lijd ik nu dan ook aan, dus dat gaat mooi volgens schema.
Afgezien daarvan loopt het hier verder niet zoals het hoort: de zomer lijkt dit jaar niet door te gaan. Weliswaar is het vandaag lekker weer, maar de meeste tijd variëert het toch tussen regen en een koel lentezonnetje. Ach nou ja, het schijnt in heel NoordEuropa zo te gaan, dus we worden niet misdeeld.
Hier op de universiteit is het relatief erg stil. Er zijn uiteraard geen colleges, en de studenten verspillen dan niet hun tijd met hier te blijven rondhangen. Nou zou je denken dat ze allemaal op wereldreis gaan - dat doen de Nederlandse studenten in ieder geval - maar de Finse studenten gaan in de zomermaanden (bijna) allemaal ergens werken. Om bij te verdienen en/of om werkervaring op te doen, eventueel als stage. Diegenen die wel op reis gaan, gaan ofwel in het buitenland werken of hebben geen zomerbaan kunnen vinden, de losers.
Zoals gezegd, het is hier rustig, behalve wat betreft de vele buitenlandse studenten die in Finland stage komen lopen. Net als vorig jaar verschuif ik mijn sociale leven maar naar die groep, omdat er verder niet veel te beleven is. Zo waren we een paar weken geleden in Tallinn, Estland, waar ik weer eens heb opgetreden in de plaatselijke Ierse pub. Jawel, ook daar is er een; die nemen nu ook de hele wereld over. Toch blijven ze interessanter dan MacDonald's. Of is dat een kwestie van smaak?
Ook grappig dat er eindelijk weer eens wat Nederlanders zijn. Zo hoor je nog eens wat over hoe alles er daar aan toe gaat, en zo waren er eindelijk weer enkelen die met me meefietsten richting stad. Ik ging al denken dat ik werkelijk gek was om die afstand steeds op de fiets af te leggen.
Een memorabel event was ook de saunaparty afgelopen zaterdag. Er waren ook gasten van andere universiteiten en zodoende werd het een bruisende boel in het saunagebouw van de campus hier. Sauna, in het meer gespring, barbecue, bier en veel gezang en gitaargespeel behoorden tot de gang van zaken. Op een gegeven moment waren er zo'n 50 man in de (redelijk ruime) sauna, allemaal aan het zingen en elkaar met de traditionele vihta (bos berketakken) aan het slaan. Je kunt je afvragen of dit nog wel de traditionele Finse sauna is, maar ook of dat er wel toe doet.
Iets anders: laatst zou ik met een groep mensen gaan stappen in de stad; we hadden afgesproken in cafe 'Happy Days'. Ik had me normaal gekleed zoals ik dat in zo'n geval doe, en bij de deur van 'Happy Days' wachtte mij een verrassing: ik mocht er niet in! Mijn kleding beantwoordde niet aan de code. Ik kwam er niet in omdat ik sportschoenen droeg!
Hee, het lijkt vandaag wel echt mooi weer te zijn! Snel naar buiten maar!
August Ik kreeg enkele opmerkingen dat ik altijd alleen maar over feesten en uitgaan schrijf. Wel, het is niet echt zo dat ik hier niets anders doe, maar over het werk is nou eenmaal niet zoveel joligs te vertellen.
Toen ik halverwege de maand terugkwam van een vakantie - in twee weken Noorwegen helemaal van boven naar beneden - wachtte in mijn appartement een briefje van de concierge van het gebouw:
Ik wist intussen wel al hoe hopeloos de woonsituatie in Helsinki is, en dat dat zijn maximum bereikt - precies - in augustus. Het is namelijk gebruikelijk in de studentenhuisvestingwereld dat studenten die tijdens de zomer weg zijn, ook hun kamer opzeggen, en voor september weer een nieuwe zoeken. Met als gevolg elk jaar - maar vooral dit jaar - in augustus gigantische wachtlijsten bij de studentenhuisvesting van duizenden oude en nieuwe studenten. Nou kom ik zowiezo niet in aanmerking voor een studentenflat, maar dit verschijnsel uit zich ook in een extreme druk op alle andere catogerieën van de
woningmarkt.
En natuurlijk: er is geen hopeloze situatie of iemand weet er wel geld uit te slaan. Er zijn tientallen 'bemiddelingsbedrijven', die tussen de verhuurder en de huurder 'bemiddelen'. Voor de huurder betekent dit: 'in de weg staan'. De service die deze bedrijven geven is enkel en alleen voor de verhuurder: ze plaatsen de advertentie, showen het apartement aan de wanhopig zoekende groep, kiezen er iemand uit, en stellen het contract op, waarin staat 'twee maanden huur vooruit betalen'. En het idiootste van alles is: de huurder moet deze service betalen, en niet zo'n beetje ook: de 'bemiddelingsprijs' is 1 maand huur + 22% belasting!
De enige reële kans is het privecircuit: iedereen vragen of ze niet wat weten dat toevallig per 1 september vrij komt. En na exact een volle week, 18 uur/dag, van moord en brand schreeuwen, paniek zaaien, advertenties plaatsen, me opstellen tussen de lange rijen geïnteresseerde woningenbekijkers, en helemaal gek worden, kwamen ineens de goede aanbieding binnen. Allemaal uit het via-via circuit. Ik heb nog kunnen kiezen ook.
In november kan ik dus terug, maar ik kan ook de kwestie 'zal ik niet eens in de stad gaan wonen' weer in overweging nemen. Ik weet nu hoe de markt in elkaar zit. Ik kan eens goed en kritisch gaan rondkijken want er voor november vrijkomt.
Oh, en ik vergeet bijna te vertellen wat voor weer het is. Wel, het is eindelijk zomerweer in augustus: zonnig en warm maar niet 'te'. Na het appartementen-gedoe had ik nog één week over om hiervan te genieten. Iedereen had ook haast om ervan gebruik te maken, en terecht, want langer dan een maand duurde het niet.
Max
September 'Syys' is een verbastering van 'syksy' 'herfst' en een betere benaming had september ook niet kunnen krijgen. De bomen vertonen een schitterende kleurenpracht. Overigens groeien er hier echt nog wel veel meer verschillende bomen dan sparren, dennen en berken. Vooral de esdoorn met zijn rode gloed, net alsof hij hitte uitstraalt, is een ongelofelijk gezicht.
De traditionele bezigheid op het programma van de Finnen in deze tijd van het jaar, is het bos in gaan om paddestoelen te zoeken. Ook daarvan groeit er hier een groot assortiment. Je moet natuurlijk wel weten welke niet giftig zijn. Ik houd het maar bij gewoon wandelen in de natuur.
De studenten zijn terug op de universiteit, maken een ontzettende herrie en organiseren allerlei feesten. Die zijn immers de hele zomer wezen werken. Zo is er vanavond (30 september) het feest waarbij de studentenpet, die iedereen met Vappu (1 mei) ceremoniëel heeft opgezet, weer wordt afgezet. Ach, elke reden om te feesten is een goede, of niet? Maar zelf heb ik nu met iedereen die in de zomer zo druk aan de gang is geweest, meer de neiging om nu wat rustiger aan te doen.
'Tis the season to be mellow.
Wel hadden we laatst met het radiolaboratorium onze jaarlijkse vergadering... op een schip, en wel een cruiseschip naar Tallinn. Deze cruises varen elke dag richting Tallinn en meteen weer terug. Daar is namelijk grote belangstelling voor van de Finnen, niet omdat ze zo nodig naar Tallinn willen, maar omdat de boot 20 uur buitengaats blijft en volgens de huidige wet je belastingvrij alcohol mag inkopen als je minstens 20 uur het land verlaat. Het is voor de meeste Finnen dus gewoon boodschappen doen.
Max
Oktober Jaja, het komt eraan: het verslag van 'Lokakuu' oktober. Ik heb het de laatste tijd zo druk dat het een beetje vertraagd is. Je zult denken 'dan is er ook vast veel te vertellen'. Nou, niet precies; drukke werkzaamheden zijn niet altijd interessant om te vertellen.
Maar men doet zijn best om de depressiviteit toch ver weg te houden. Er wordt nog steeds van alles georganiseerd. Een paar weken geleden organiseerde een Engelse zanger/gitarist een gecombineerd optreden van een aantal bandjes in Molly Malone's - de welbekende stamkroeg. Hij nodigde mij uit om met zijn eigen band mee te spelen. Het was de bedoeling dat iedereen zoveel mogelijk zou proberen om met elkaars groepen mee te spelen, en het mondde aan het eind van de avond dan ook uit in een grote jam-session op het podium, waarvan niemand meer wist welke kant het opging.
We hadden laatst met de projectgroep een 'voortgangs-vergadering' met de opdrachtgever. Maar omdat die niet naar ons toe kon komen, moest het een video-vergadering worden. Dat is wel grappig: zit je tegen zo'n groot scherm te praten, en daarnaast op een ander groot scherm zie je jezelf. Het lijkt net NBC-verslaggeving of zoiets.
Maar ook zijn we afgelopen weekend weer met een hele groep Finnen en buitenlanders op zo'n traditioneel Fins 'cottage weekend' geweest (zie ook 'Huhtikuu' (April)). Het was dezelfde hut in de wildernis 35 km van het centrum van de stad, maar de omgeving zag er wel wat anders uit dan in april: geen sneeuw, geen zon en geen ijs op het meer. We gingen er op vrijdagavond 18.00 naar toe en het was toen al zo aardedonker dat de laatste kilometer, die we met alle bagage midden door het bos moesten afleggen (de hut ligt 1 km verwijderd van de dichtstbijzijnde weg) een complete speurtocht was. Zelfs met zaklampen viel het niet mee de juiste weg te vinden, die overdag altijd zo duidelijk lijkt.
En nu gaan we weer gewoon verder met alles. Er zijn alweer veel advertenties voor vakanties in het zonnige diepe zuiden, en er ligt alweer glögi in de winkels: glühwein, dus het wordt weer tijd voor kerstfeesten. Volgende keer vertel ik waarom dat in het meervoud staat.
Max
November Mag het licht aan...
Intussen gaat het hele leven op een laag pitje. Winterslaap. De levenscyclus bereikt het minimum. Back to the egg. Je wordt ook zo moe van dat gebrek aan licht. Gelukkig verdrijft men hier de depressies door alvast kerstmis te gaan vieren. Vanaf half november hangt de binnenstad al vol met van die lichtjes. En overal vieren ze Pikkujoulu: 'Klein Kerstmis'.
Max
December December - 'Joulukuu'; de 'kerstmaand'. Daar wordt dan ook alles aan gedaan; zelfs het weer is eindelijk omgeslagen. In het begin van de maand brak eindelijk de zware bewolking open: helder weer, de temperatuur zakte beneden nul en de neerslag die nu daarna nog valt, is in de vorm van sneeuw. Eindelijk ziet Finland er weer uit zoals het hoort, en lijkt niets meer op Nederland.
De kerstvieringen-sequentie wordt alleen even onderbroken door Onafhankelijkheidsdag, 6 december. Op die dag is er een relatief stille fakkeltocht, ter herdenking van de gevallenen in de oorlogen, van het kerkhof naar het regeringsgebouw bij het Senaatsplein.
Wat betreft de muziekbusiness: met mijn huidige band speelde ik laatst ook eens in Järvenpää en Hyvinkää, slechts enkele tientallen km buiten Helsinki, maar toch al duidelijk platteland. De mensen zijn hier in de winter nog wat depressiever en gespannener dan in Helsinki. Ze praten ook minder makkelijk, maar met wat muziek konden we ze toch wat losser krijgen.
Hierna vertrok ik naar Nederland, waar ik de kerst- en nieuwjaarsdagen doorbreng.
Bedankt voor al die positieve reacties (die had ik echt niet zoveel verwacht), en rest mij nog iedereen te wensen:
Max.
In een cafe: vrouwen, die ook hier gewoonlijk geen broekzak voor een portefeuille beschikbaar hebben, leggen deze gewoon naast zich op tafel, zonder ernaar te blijven kijken. En na een paar uur ligt die er dan gewoon nog! Dat hoef je in Amsterdam niet te proberen.
De onveiligheid verschuift gewoon een beetje, zo heb ik gemerkt. Als je namelijk je nog niet lege glas onbewaakt laat staan, heb je wel een redelijke kans dat de een of ander zijn kans waarneemt en het voor je leegt. 'The alcohol is dear' in alle betekenissen hier: het is duur en wordt (daardoor?) ook als zeer waardevol beschouwd. Bewaak het goed!
Finland op zijn best.
Max.
Helmikuu
Nieuwsflits uit het nog steeds barre noorden.
Toch lastig dat het gewoon nog steeds te koud is om buiten iets te gaan doen, terwijl de stralende zon daar wel toe uitnodigt. De dagen worden snel en gestaag langer, en de zon schijnt de hele dag. De zonsondergang kleurt de hele hemel geeloranjeroodpaarsblauw. Geweldig.
Februari heet 'Helmikuu', de 'parelmaand'. Waarschijnlijk, net als de meeste maanden, genoemd naar de typische vorm van vorst die we in deze tijd van het jaar hebben. (Of betekent het dat je beter een helm op kunt zetten?)
Ik heb me ook maar in het gebeuren gestort. Leuk om weer even kind te zijn (nou ja, 'even'?). Natuurlijk komen de pocketflessen met Koskenkorva (Finse wodka) er ook aan te pas. Omdat het deze keer echt koud was (-15 °C) ook veel thermosflessen met glühwein, hete chocolademelk met een tik, en dergelijke. Er was zelfs een DJ, dus er kon ook gedanst worden, op de besneeuwde top van de heuvel, in de ijskoude wind - het park ligt direct aan zee - die over de bevroren vlakte van de Finse Golf aan komt waaien en je neus en oren bevriest.
Ligt het aan het dansen, het stoeien op de helling, of aan de drank - ik weet het niet, maar na een poosje heb je absoluut geen last meer van de kou. Of waren we gewoon al verdoofd? In ieder geval heb allebei mijn oren nog.
Fins vermaak.
Van de heuvel afglijden in Kaivopuisto, Helsinki, op carnavalsdinsdag"Bedoel je: hij is een ziek persoon?"
"Ehh... dat bedoelde ik niet, maar..."
"Jaja, ik begrijp het al."
Ik vraag me vervolgens af of ik nou nog iets zal gaan spelen in m'n eentje. Ik heb m'n gitaar en viool bij me; ik zou daar wat mee kunnen afwisselen. Aan de andere kant is het niet mijn fout; ik zou gewoon weer kunnen vertrekken.
Dan komt de kroegbaas naar me toe en vraagt me of alsjeblieft toch wil spelen; er komt namelijk een verslaggever/fotograaf van City, de uitgaanskrant van Helsinki. Deze komt een verhaaltje over de bar schrijven en een foto van de live muziek maken; maar dan moet er wel live muziek zijn.
"Hoeveel wil je ervoor hebben om toch te spelen?"
Ik denk: Oh, gaan we zo beginnen. Normaal zouden we per persoon zo'n 400 à 500 Mark krijgen (€68 - €85), dus...
"Wat denk je van 1000 Mark (€170)?"
"Oei, dat is wel veel, maar ja, dat moet dan maar."
Dus ik heb alle nummers gespeeld die ik kon bedenken, voorzover ik ze in m'n eentje kon presenteren, en ze een beetje in de stijl van Ierse muziek liggen; afwisselend op gitaar en viool. De verslaggever kwam inderdaad en heeft me van alle kanten gefotografeerd.
De volgende week stond er een vehaal in de City-krant over de Ierland-golf die over Finland stroomt; Ierse pubs en live muziek bloeien rijkelijk. "Op de foto Max van de Kamp"...
Het artikel in de City-krantMisschien gaat dit aanleiding geven tot een misverstand, dat het typisch Nederlandse "van de" ook in Ierland voorkomt. Lijkt me leuk.
'Finland is cool'
Max.
Maaliskuu
Het is even stil geweest rond mij maar dat kwam vooral doordat het hier juist minder stil was. Ik was weer eens zoveel tegelijk aan het doen dat ik niet meer wist waarover ik zou moeten schrijven.
Wel, in maart kwam de zon uitgebreid naar buiten; iedereen kreeg al een beetje een lentegevoel. De omloop van de zon is net zo lang als waar dan ook tijdens de equinoxe, maar vanwege de belachelijk lange schemering hier is het al zo lang licht per dag dat het net zomer lijkt. Maar dan kom je buiten en dan blijkt het nog steeds te vriezen. Een beetje frustrerend is dat.
"Je kunt hier niet fietsen in de winter!"
- O nee, wat heb ik dan (bijna) de hele winter gedaan; en bovendien noem ik dit geen winter meer.
"Ja maar er ligt sneeuw en ijs!"
- Ja daar moet je gewoon een beetje mee uitkijken. Als ik, als Nederlander, dat kan, dan moeten jullie dat toch zeker kunnen?
"Ja maar er zijn zoveel heuvels hier!"
- Hm, ik geloof niet dat die in de zomer veel lager zijn.
"Ja misschien ben ik ook wel gewoon lui."
- Kijk, daar hebben we het.
Heel vreemd dat in een land waar de natuur nog een grote rol speelt, en waar het 'naar buiten, het platteland op trekken' een nationale bezigheid is, nauwelijks gefietst wordt. Men gaat allemaal in het weekend naar het zomerhutje, ergens in de wildernis en bij voorkeur aan de rand van een meer, en gaat daar varen, zwemmen, langlaufen, wandelen, de sauna in, en/of barbecuen (hangt van het seizoen af). In het Fins is er een werkwoord 'ulkoilla', wat zoveel betekent als 'buiten bezig zijn, buiten sporten'. Maar in het dagelijks leven schijnt de buitenlucht eng en gevaarlijk te zijn.
De studenten stappen allemaal in de bus. Zodra men een baan en meer geld heeft, koopt men een auto 'om meer vrijheid te hebben'. Volgens mij hadden ze die vrijheid al veel eerder kunnen hebben als ze gewoon op de fiets waren gestapt. Maar goed.
Huhtikuu
De terrasjes gaan weer open. De mensen komen allemaal naar buiten (behalve om te fietsen natuurlijk). Iedereen wordt weer vrolijker. Straatmuzikanten staan hun vingers rood (bevroren) te spelen in het centrum van Helsinki.
Het was zo'n 35 km ver weg en het was stralend weer, en je voelt hem al aankomen: ik was de enige die op de fiets ging.
De gebruikelijke bezigheden: 's middags 'hiking' door het woud, hoewel, omdat we het een beetje lastig vonden dat je steeds een halve meter in de sneeuw wegzakt, liepen we voornamelijk over het ijs van de meren. Dankzij de stralende zon afgewisseld met nog steeds strenge vorst, was namelijk de sneeuwlaag op het ijs gesmolten en weer bevroren, zodat er nu een meervoudige ijslaag ('multiplex'?) op lag, van bij elkaar 60 cm dik. Als je erop loopt hoor je soms de bovenste laag kraken. Soms zak je er zelfs met een voet door, dat is wel even schrikken, maar er is helemaal geen gevaar.
Dat merkten we wel bij de andere typisch Finse actie: het hakken van een gat in het ijs om na de sauna in te gaan 'zwemmen'. Het viel absoluut niet mee om er doorheen te komen, maar met een ijsboor, een bijl en een uurtje werk wil het uiteindelijk wel.
Vervolgens: mannen en vrouwen samen - geen gezeur - in de houtgestookte sauna, want daar zweren de Finnen bij. En daarna een duik in het ijsgat? Wel, ik hield het bij snel erin en eruit in 2 seconden, dat vond ik wel genoeg. En verder is het gewoon een sociaal event: iedereen zit zon'n beetje bij te komen en bier te drinken, al of niet met een handdoek om, in of rond het saunagebouw. Let wel: het was nog steeds rond de nul graden.
En 's nachts terug in de hut is het natuurlijk verder drinken, zingen en er werd gitaar gespeeld - jaja, door mij natuurlijk.
Ik toon een sample van het ijs dat we uit het gat (linksachter) hebben gehaald, waar we later in gaan baden
Toukokuu
Mei is de maand waarin in Finland de gekte echt losbarst. Dat begint dan ook symbolisch op 1 mei met Vappu. Alle studenten bevolken de binnenstad, gekleed in overall in de kleur van hun faculteit, en met de traditionele studentenpet op.
Op de vooravond om 18.00 wordt op de Esplanade het standbeeld van Haavis Amanda, de nimf die kennelijk de beschermeilige van de studenten is, ook een pet opgezet en een lint omgehangen. Van tevoren heeft ze nog een flinke wasbeurt gekregen.
Studenten kleden het beeld van Haavis Amanda aan op Vappu-avondDe hele nacht is men vervolgens in de stad aan het drinken en feesten. Het is eigenlijk nog te koud om buiten rond te blijven hangen, maar als je maar genoeg drinkt heb je daar niet zo'n last van.
De volgende ochtend gaat iedereen picknicken in het park. Het komt erop neer dat het feest gewoon de hele volgende dag verder gaat. totdat je 's avonds compleet omvalt van ondervoeding, oververmoeidheid, onderkoeldheid... en misschien ook de alcohol?
Studenten in kleurige overalls verzamelen zich voor de Lutherse kathedraal op Vappu-avondDe zon gaat wel onder, maar het wordt niet meer donker. De zonsondergang duurt uren, en de helft van de hemel kleurt daarbij geel-oranje-rood-paars. tijdens de 'nacht' is de hemel blauw, en in het noorden is een gele gloed. Vooral over de baaien met het helder blauwe water is dat een prachtig gezicht.
Aan de andere kant is het 's morgens nu wel erg comfortabel dat ik niet eens wakker hoef te worden om op mijn werk te komen. Ik sleep mezelf tegen negenen uit bed, sjouw naar mijn werk en pak een kop koffie.
Nu kwam er laatst iets vrij in volgens mij de beste buurt in Helsinki om te wonen: vlak bij de gezellige boulevards, midden in het centrum. Ik ben er wezen kijken, en hoewel ik nog lang twijfelde, heb ik toch geconcludeerd dat ik nu toch beter woon. Hoewel het een leuk en gezellig appartement was in een leuke en gezellige buurt, keek het uit op een lelijke grijze muur, terwijl ik hier midden tussen het groen van de bomen zit. Ver weg van het geraas van de stad. Dat heeft toch ook wel iets. Een beetje platteland, hetgeen toch eigenlijk een van de mooiste kanten van Finland is.
Ik weet het wel: mensen zouden mij heus niet de hele tijd bellen, zo populair ben ik niet. Maar het is gewoon een fijne gedachte dat ze misschien dat wel zouden willen, maar het lekker niet kan. Als ik wel telefoon had, zou ik natuurlijk vooral gebeld worden op de momenten dat ik dat het minst kan gebruiken, door diegenen waar ik het minst in ben geinteresseerd. Als ik nu zelf iemand wel wil bereiken, kan ik altijd nog ergens heen gaan om te bellen. Dit is toch een ideale situatie? Leve de selectieve bereikbaarheid!
Ik snap ook steeds minder dat al die Finnen zo graag met zo'n mobiele telefoon rond willen sjouwen. Daar gaat je laatste beetje vrijheid: men kan je zelfs opbellen terwijl je op de fiets zit, (o.k., dat is niet op Finnen van toepassing), of aan het strand, in de auto, of in de kroeg! Daar moet je toch niet aan denken?
Iemand omschreef dit standpunt eens aardig: 'Wanneer ik niet in de buurt van een telefoon ben, dan wil God niet dat ik in de buurt van een ben!'
Amen.
Kesäkuu
Zomer in Finland... Dat wil niet absoluut zeggen dat het dan ook warm is, maar in ieder geval licht. Het is de tijd waarin de Finnen het nodig vinden de hele nacht te feesten. Vooral met Juhannus, het midzomerfeest. In tegenstelling to de meeste nationale feesten zowel hier als elders, waarbij mensen massaal samendrommen, verspreidt nu iedereen zich, het platteland op. Men gaat naar hun privé-zomerhuisjes, campings en andere vakantieparken. En ook al regent het of is het toch niet zo erg warm: Juhannus zal gevierd worden, want binnnenkort is het alweer te koud om buiten rond te hangen.
Ikzelf vond mij hierbij ook weer in een groep van Finnen en veel buitenlanders: stageairs die hier voor de zomer zijn, en verbaasd om zich heen kijken wat een rare gewoontes de mensen hier toch hebben. We brachten de Juhannus op de traditionele manier door in en rond een mökki (hut), met een kokko (vreugdevuur), grillimakkaraa (barbecuesaucijzen) en sauna (sauna).
Gezelligheid rond het kampvuur op het platteland op midzomernachtDe hele week waren er cursussen in verschillende volksmuziekstijlen, en in het weekend was het eigenlijke festival. De gastdocenten waren deze keer o.a. een Keltische groep uit Asturias, Spanje, - jawel ook daar leeft Keltisch bloed - en een Texaanse 'western swing' fiddler/gitarist. Het programma was zo vol met lessen dat je het nauwelijks allemaal kunt bevatten. En 's avonds was er ook nog 'jammen' en dansen in de plaatselijke kroeg. Overigens een erg goede tent, die er vorig jaar nog niet was: toen moesten we het doen met de bar van het hotel en een restaurant.
Een vioolklas op de workshop in Haapavesi"Kun jij ons vertellen waar het centrum van deze stad is?"
"Ehh... het spijt me, maar er is niet veel meer centrum dan wat je al gezien hebt."
"?? Ze zeggen dat er hier 7000 mensen wonen."
"Ja..."
"Waar zijn die dan?"
Inderdaad bleek dat de kroeg eigenlijk alleen maar vol zat met de festivalgangers; de lokale bevolking was nergens te bekennen. Het gaat hier dan ook om een agrarisch dorpje, waarvan de bewoners voornamelijk in het weekend uitgaan.
Ook nogal absurd, vooral voor de Spanjaarden, was dat als je om 2 uur 's nachts uit de kroeg komt, het gewoon zo licht is alsof het 2 uur 's middags is. Het is moeilijk om goed in slaap te komen, maar daar kregen we dan ook nauwelijks tijd voor.
Tijdens het festival traden allerlei groepen op uit het westen en het oosten: Russiche domra's, punk gebaseerd op volsmuziek uit Tuva (in Rusland, vlakbij Mongolie), salsa, tex-mex, cajun, western swing, Argentijse tango, Afrikaanse drums, Asturische reels en natuurlijk veel Finse Folk. Een goede mix.
De hele nacht ben je buiten, en niemand rekent er echt op dat het dan toch nog, hoewel het volkomen licht blijft, ijskoud wordt. Je trekt alle kleren aan die je bij je hebt en je hebt het nog koud. Dat iedereen zo enthousiast aan het dansen was bij de salsaband en de tex-mex-band, heeft dus simpelweg te maken met overleven: dansen of doodvriezen. Er klonk ook relatief veel applaus, wat te maken heeft met iedereen die muggen aan het doodslaan is.
Perfecte plek voor een festival.
En een paar uur later zit je weer in de stralende zon en is het weer veel te heet. Belachelijk hoor. Hoe dan ook, je voelt je gewoon een beetje van de wereld.
'Suomen kesä on vähäluminen': 'de Finse zomer heeft niet zo erg veel sneeuw'.
Een Hongaarse band met vreemde instrumenten op het Haapavesi Folk Festival
Heinäkuu
Deze opmerkelijke gedrevenheid komt voornamelijk voort uit het feit dat er hier geen studentenbeurs bestaat; in plaats daarvan krijgen de studenten flinke kortingen (50 - 80%) op bijna alles: behuizing, openbaar vervoer, restaurants, cultuur. Maar van korting alleen kun je natuurlijk niet leven. Dus moet er bijverdiend worden.
Ik weet niet precies hoe slecht het intussen met de Nederlandse studentenwelstand is gesteld - dat schijnt ook snel en gestaag bergaf te gaan - maar je ziet wel dat ze het hier ook niet gemakkelijk hebben.
Maar volgens mij komt deze werklust ook voort uit ambitie, en dan bedoel ik veel-geld-verdien-ambitie. Ze willen allemaal graag snel carriere maken, een auto kopen - om niet meer in de bus te hoeven stappen, je weet wel - een mobiele telefoon, en eventueel een boot en een zomerhuisje. Dat hoort er zo bij.
Ook wellicht typisch Nederlands is dat ze in Tallinn zo onder de indruk waren van de lage alcoholprijzen (vooral vergeleken met Finland) dat daar flink van gebruik gemaakt moest worden. Het resultaat laat zich raden.
Ik wist even niet wat ik hoorde. Sportschoenen! Wat ter wereld is daar nu fout aan? Mijn spijkerbroek had ook betere dagen gekend, maar dat scheen geen probleem te zijn. Affijn, omdat ik daar een groep mensen zou ontmoeten moest ik er toch binnen, zo bedacht ik. Ik kwam een halfuurtje later terug, trok mijn schoenen buiten uit en wandelde op mijn sokken naar binnen. De portiers keken waarschijnlijk niet goed; in ieder geval lukte dit. Even later ging iemand anders even naar de deur om voorzichtig mijn schoenen daar op te halen.
Ik begrijp deze kledingcode nu nog steeds niet. Binnen in Happy Days liepen ook enkele lui in berevellen (vrijgezellenfeest of zo); kennelijk beantwoordt dat wel aan de code. Ik heb sterk het idee dat ze maar iets bedacht hebben om maar een of andere kledingcode te hebben. Finland lijkt wel een 'nouveau riche' land: het weet zich niet te gedragen naar de pas vergaarde welvaart.
Anyway, de algemene oplossing is duidelijk: als iets van je kleding ergens niet bevalt, trek je het gewoon uit.
Max
Elokuu
Maar nu komt er toch iets anders. Want augustus - 'elokuu' - de 'oogstmaand' oogstte voor mij toch iets minder feestelijks.
"Waar zijn de sleutels? Geef ze terug a.u.b."
Huh? Hoezo - ik word toch nog helemaal niet verondersteld te vertrekken?
Ach, dat heeft vast te maken met het feit dat mijn werkcontract in de eerste instantie tot 1 juli zou lopen. Het is inmiddels verlengd tot het eind van het jaar. Ik zal de dame beneden even gaan vertellen dat ik langer blijf.
Maar toen ik dat deed, kreeg ik te horen:
"Dat kan niet; ik heb niets vrij voor je!"
Het blijkt dus, dat het appartement waar ik al anderhalf jaar in woonde, voor precies die anderhalf jaar voor mij was gereserveerd. Dit was geregeld door het Radiolab, waar ik werk. Maar niemand heeft mij ooit verteld dat dat zo zat; en ik heb nooit een schriftelijke terugmelding van wat voor soort dan ook gezien. Voorzover ik wist huurde ik gewoon dat appartement, zij het zonder huurcontract.
Toen mijn werkcontract werd verlengd, dacht niemand eraan om ook mijn 'woonreservering' te verlengen, noch om mij te vertellen dat ik dat zelf zou moeten doen. En zo kan het gebeuren dat ik simpelweg met een termijn van twee weken op straat word gegooid. Iets dat in Nederland niet kan, en hier eigenlijk ook niet, maar in dit geval kennelijk toch.
Mijn baas, en ook de secretaresse, zeiden wel: "Ach ja, stom, daar hadden we aan moeten denken." Maar verder dan dat, en wat aanwijzingen waar je naar nieuwe woonruimte kunt zoeken, ging hun service niet. Zodoende begon ik al mijn werk- en vrije uren te besteden aan het jagen op een nieuw appartement.
Zodoende staan er elke dag honderden advertenties 'te huur gevraagd' in de krant, en ook wel enkele tientallen 'te huur aangeboden', maar daar komen dan ook steeds tientallen tot honderden reacties op.
De huur van een apartement, van zo'n 30 m², is zo'n €350-500/maand. De huurder moet dus in één keer meer dan vier keer dit bedrag ophoesten! Vooral die 'bemiddelingsprijs' vind ik gewoon belachelijk: ik ga geen €350 betalen voor helemaal niks. Dit is uitzuigerij. De verhuurders vinden het vast wel aantrekkelijk, die gratis service, daarom worden ook de meeste apartementen op die manier te huur aangeboden. Ik weiger hier echter aan toe te geven, en houd dus slechts 1 à 2 advertenties per dag over die door de eigenaars zelf zijn geplaatst.
Maar zelfs al had ik het geld er voor over gehad: op alle aangeboden woningen komen hele horden geinteresseerden af, en je hebt dus zo goed als geen kans.
Een ervan was een apartement dat eigendom is van de universiteit, waar 'gastemployés' wonen, maar dat gewoonlijk jáááren vantevoren is volgeboekt. Toevallig annuleerde er iemand, zodat dit vrij was voor september en oktober. (In november is er weer wat vrij in mijn oude gebouw; en daar heb ik maar alvast gereserveerd, tot eind volgend jaar.)
Nu zit ik dus in een volledig gemeubileerd apartement van meer dan 60 m², voor €350/maand, alles inclusief. Het is niet te geloven. Nog steeds op 5 minuten fietsen van mijn werk.
We houden u op de hoogte.
Syyskuu
Het wordt ook snel kouder. In deze maand lijkt het klimaat nog het meest op Nederland: vochtig, rond de 10 graden, veel wind, dagen van normale lengte, en het verdient aanbeveling altijd je paraplu bij je te hebben. Alleen is er het verschil dat - zelfs nu - hier veel meer de zon schijnt. De hele afgelopen week hadden we een prachtige nazomer waarin de zon het geel, oranje, rood en groen van de bomen deed oplichten, en de verkeerslichten daarbij deed verbleken.
In de vergaderruimte van deze boot hadden wij enkele goede gesprekken over de gang van zaken in het lab. Het viel op dat, na het diner in het restaurant, waarbij iedereen al een paar glaasjes dronk, het laatste gedeelte van de vergadering een stuk soepeler verliep. Het wordt weer eens aangetoond hoe je een Fin tot een openhartig gesprek kunt krijgen.
Nog later, na de vergadering, in de bar, is het gewoon ongelofelijk te zien hoe de meest serieuze professoren ineens veranderen in jolige lolbroeken.
Alles is dus mogelijk, als je maar weet hoe.
Lokakuu
Eerst even het weer: het wordt intussen weer erg donker, maar nog steeds niet veel kouder: zo'n 5 graden overdag. De bomen zijn alle bladeren kwijt, dus de mooie kleuren zijn ook weg, en het regent vaak en lang, op zo'n druilerige manier. Dit is misschien wel de lelijkste maand van het jaar.
Volgens het woordenboek is Lokakuu dan ook de 'moddermaand'...
Het wordt tijd voor wat sneeuw. In Lapland is vorige week al 22cm sneeuw gevallen, maar hier in het 'zuiden' zit het er nog niet direct in.
Als laatste speelden we een reggae- improvisatie, en enkele personen in de kroeg die eruit zagen alsof ze daar wat vanaf wisten, werden op het podium geroepen om wat te zingen. Dat deden ze, en het klonk geweldig, maar achteraf bleek wel dat ze niet uit Jamaica maar uit Zambia kwamen.
Ach wat doet het er toe.
Het onderzoeksproject loopt begin volgend jaar op zijn einde en zodoende proberen we voor die tijd nog zoveel mogelijk gedaan te krijgen. Vandaar dus de enigszins vergrote druk.
Maar uiteindelijk daar aangekomen gaf alles des te meer voldoening. Gitaar spelen, bier drinken, 'hiking' (overdag, als het een beetje lichter was), en de houtgestookte sauna, compleet met een duik in het meer (dat hoewel niet bevroren, toch behoorlijk koud was).
Een gezellige avond in de blokhut
Marraskuu
Het wordt nu intussen echt donker hier. Dat komt niet alleen door de korte zonnebaan, maar het weer draagt er ook aan bij: zwaar bewolkt / mistig / regenachtig. En nog steeds geen definitieve sneeuw. Af en toe viel er wel wat, en het was ook echte sneeuw, die ook eventjes bleef liggen, maar nu ligt er weer niets meer. Als nou alles voortdurend met sneeuw bedekt zou zijn, zou het lang zo donker niet uitzien. Maar goed, we wachten wel.
Elke vereniging, elk bedrijf, elke club, kortom elke sociale of a-sociale eenheid organiseert voor zijn leden een 'pikkujoulu' pre-kerstfeest. Meestal bestaat dit uit een diner (met veel drank), maar ook vaak is het een minder georganiseerde bende. Maar gebruikelijke ingredienten zijn in ieder geval: glögi (glühwein), rijstepap met kaneel, sauna, waarna een duik in het ijsgat (helaas het ijs rond het gat ontbreekt vooralsnog), live muziek, een kerstverhaal-toneelstukje, en de komst van Joulupukki de kerstman, met vliegende rendieren, 'ho ho ho' en cadeautjes. Hoewel volgens mij deze vorm van Sint Nicolaas door de Amerikanen is uitgevonden, hebben de Finnen hem toch dankbaar geadopteerd, en hem in Lapland gehuisvest.
Ook komen er in de stad weer een heleboel kerstmarkten, om iedereen aan te sporen maar zoveel mogelijk kerstcadeaux te kopen. De commercie dringt je de kerstgedachte op. Nou ja, dan is er in ieder geval wat leven in de stad. Hierover later meer.
Joulukuu
Hoewel de dagen natuurlijk korter dan ooit zijn, is het dankzij de sneeuw en het heldere weer toch veel minder donker dan in de voorgaande maanden. Maar dit wordt ook geholpen door de kerstversieringen en de kerstfeestjes, waar ik vorige maand al over vertelde. Ikzelf ben nu op zo'n 8 pre-kerstfeesten geweest. Glögi, rijstepap en kerstman.
In de pub Molly Malone's was er zelfs een Ierse kerstman, die, traditioneel Iers, een 'pub-quiz' kwam houden, met vragen als: "How many Irish people speak Irish: a) all of them; b) a few; c) a few more?"
Meer traditioneel Fins zijn de voorstellingen van Tiernapojat, een kersttoneelstukje; het aparte hierbij is dat dit niet gaat over Maria en Jozef en de stal in Betlehem enz enz, maar over koning Herodes die alle pasgeboren jongetjes besluit te laten doden (dit is dus na Jezus' geboorte). De overige personages zijn een soldaat van Herodes, de koning der Moren, en een anoniem figuur die alleen maar de kerstster draagt en ronddraait. Het toneelstuk zit vol met gezang; het is dus eigenlijk een musical. Volgens de traditie gaan in de kersttijd groepjes jongens hiermee langs de deuren, in de hoop enkele centen te verdienen. Een commercialiteit die tegenwoordig in het niet valt bij de kerstmarkten en de kerstcadeaux-propaganda.
Een moeilijkheid in Hyvinkää was wel de trein: we dachten de trein van 01:40 terug naar Helsinki te nemen. Maar ploegend door een halve meter sneeuw en in -17°C, kwamen we op het station aan, krasten het ijs van de tijdstabel en kwamen erachter dat de trein op die dag niet reed. Dan merk je pas hoe anders dit is dan in de zomer, wanneer je gewoon in het gras zou gaan liggen wachten op de volgende trein, kijkend naar de opkomende zon. Nu zou het gewoon gevaarlijk zijn om langer dan een paar minuten buiten te blijven.
Het was onze redding dat er nog een kroeg tot 04:00 open was, zodat we op de trein van 04:15 konden wachten zonder dood te vriezen. Zo kwamen wij om 05:30 weer in Helsinki aan, maar wat doet het er toe, de nachten zijn immers lang genoeg nu...
Overigens was dit de laatste in een reeks maandelijkse rapporten. Ik heb een poging gedaan de typische jaarlijkse cyclus van het leven in Finland te beschrijven. Als ik hier volgend jaar nog mee door zou gaan, zou het resultaat grotendeels weer hetzelfde zijn.
Gelukkig nieuwjaar!
Happy New Year!
Hyvää Uutta Vuotta!
Prost Neujahr!
¡Feliz Año Nuevo!
Bonne Nouvelle Annee!
Felice Anno Nuovo!
Gott Nytt År!